{"id":1670,"date":"2025-07-04T13:39:40","date_gmt":"2025-07-04T11:39:40","guid":{"rendered":"https:\/\/historyczna.slaska.zhp.pl\/?p=1670"},"modified":"2025-07-04T14:05:25","modified_gmt":"2025-07-04T12:05:25","slug":"menazko-manierka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/historyczna.slaska.zhp.pl\/?p=1670","title":{"rendered":"Mena\u017cko-manierka"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"1670\" class=\"elementor elementor-1670\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-9dc6b9c e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"9dc6b9c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-49780dc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"49780dc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-9ceda2e elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"9ceda2e\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<blockquote>\n<p style=\"text-align: right;\"><em>We\u017a plecak na rami\u0119, <strong>manierk\u0119<\/strong> do pasa,<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em>W\u0142\u00f3cz\u0119gi w dru\u017cynie czas nadszed\u0142\u2026<\/em><\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<\/blockquote>\n<p><strong>Kt\u00f3\u017c z nas nie jad\u0142 z mena\u017cki lub nie pi\u0142 wody z manierki w czasie w\u0119dr\u00f3wki lub na biwaku? W ramach naszego wakacyjnego eksponatu miesi\u0105ca \u2013 lipca 2025 \u2013 prezentujemy mena\u017cko-manierk\u0119.<\/strong><\/p>\n<h2>Czym jest mena\u017cko-manierka?<\/h2>\n<p>Mena\u017cko-manierka to metalowe naczynie z pokrywk\u0105, kt\u00f3re s\u0142u\u017cy\u0142o do spo\u017cywania posi\u0142k\u00f3w, a nawet ich przygotowania w warunkach polowych. To naczynie dawniej wykonywane by\u0142o z aluminium, obecnie produkowane jest r\u00f3wnie\u017c ze stali nierdzewnej lub z tworzyw sztucznych.<\/p>\n<p>Kszta\u0142ty mena\u017cek by\u0142y r\u00f3\u017cne \u2013 <strong>od owalnych, przez mena\u017cki w kszta\u0142cie nerki, a\u017c do prostok\u0105ta.<\/strong> Mena\u017cki by\u0142y kilkucz\u0119\u015bciowe, przeznaczone: na zup\u0119, na drugie danie oraz nap\u00f3j. Na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zas\u0142uguje tak\u017ce specjalna budowa mena\u017cek, poniewa\u017c naczynia by\u0142y wyposa\u017cone w r\u0105czki, uchwyty do \u0142\u0105czenia element\u00f3w.<\/p>\n<p>Ach, jak bardzo smakowa\u0142y nam posi\u0142ki w nich przygotowywane! Na w\u0119dr\u00f3wki na szlaku <strong>w mena\u017ckach gotowane by\u0142y proste zupki<\/strong>, nieraz z dodatkiem ja\u0142owca, oraz woda na gor\u0105c\u0105 herbat\u0119.<\/p>\n<h2>Mena\u017cko-manierka \u2013 historia<\/h2>\n<p>Mena\u017cko-manierka by\u0142a u\u017cywana g\u0142\u00f3wnie przez \u017co\u0142nierzy i harcerzy. <strong>Znana jest ju\u017c od lat trzydziestych XX wieku. Finalny projekt tego naczynia zosta\u0142 zatwierdzony w 1931 r. w Instytucie Technicznym Intendentury Ministerstwa Spraw Wojskowych.<\/strong> Produkcj\u0105 seryjn\u0105 mena\u017cek zajmowa\u0142o si\u0119 w Polsce kilku producent\u00f3w:<\/p>\n<ul>\n<li>Fabryka Wyrob\u00f3w Aluminiowych i Blaszanych \u201ePelikan\u201d Sp\u00f3\u0142ka z o.o. w Warszawie na ul. St\u0119pi\u0144skiej 10\/16 (stosowano sygnatur\u0119 F.W.A.B.);<\/li>\n<li>Huta Ludwik\u00f3w Sp\u00f3\u0142ka Akcyjna w Kielcach na ul. Zagna\u0144skiej 27;<\/li>\n<li>Huta Silesia w Rybniku na ul. Przemys\u0142owej 8;<\/li>\n<li>\u201eOlkusz\u201d Fabryka Naczy\u0144 Emaliowanych Sp\u00f3\u0142ka Akcyjna w Olkuszu \u2013 Oddz. Zak\u0142. \u201eIdeal\u201d w Wolbromiu (stosowano sygnatur\u0119 JDEAL);<\/li>\n<li>Fabryka \u201e\u015awiatowit\u201d w Myszkowie (nale\u017c\u0105ca do Koncernu \u201eModrzejow-Hantke\u201d Zjednoczone Zak\u0142ady G\u00f3rniczo-Hutnicze\u00a0 Sp\u00f3\u0142ka Akcyjna w Sosnowcu).<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Eksponat miesi\u0105ca: mena\u017cka ze zbior\u00f3w Komisji Historycznej<\/h2>\n<p>Nasz eksponat to wojskowa mena\u017cko-manierka, czyli trzycz\u0119\u015bciowy zestaw z r\u0105czk\u0105. Dwa pojemniki na dania oraz manierka z zakr\u0119tk\u0105, wszystko wykonane z aluminium w brezentowym pokrowcu. <strong>A jaka historia stoi za naszym eksponatem?<\/strong><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c82470d elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"c82470d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1200\" height=\"1200\" src=\"https:\/\/historyczna.slaska.zhp.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Post_FB_eksponat_0725_02.webp\" class=\"attachment-full size-full wp-image-1672\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/historyczna.slaska.zhp.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Post_FB_eksponat_0725_02.webp 1200w, https:\/\/historyczna.slaska.zhp.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Post_FB_eksponat_0725_02-300x300.webp 300w, https:\/\/historyczna.slaska.zhp.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Post_FB_eksponat_0725_02-1024x1024.webp 1024w, https:\/\/historyczna.slaska.zhp.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Post_FB_eksponat_0725_02-150x150.webp 150w, https:\/\/historyczna.slaska.zhp.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Post_FB_eksponat_0725_02-768x768.webp 768w\" sizes=\"(max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-20c0adf elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"20c0adf\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Mena\u017cki mog\u0142y przetrwa\u0107 wiele lat, a nawet pokole\u0144. <strong>Prezentowana w naszym wpisie mena\u017cka pochodzi prawdopodobnie z okresu PRL i mog\u0142a by\u0107 cz\u0119\u015bci\u0105 \u017co\u0142nierskiego wyposa\u017cenia.<\/strong><\/p>\n<p>P\u00f3\u017aniej z tego typu mena\u017cek korzysta\u0142y kolejne roczniki harcerek i harcerzy. Do obowi\u0105zk\u00f3w harcerzy nale\u017ca\u0142o tak\u017ce dbanie o mena\u017cki, <strong>dlatego po posi\u0142ku wykorzystywali piasek, traw\u0119 i zimn\u0105 wod\u0119 ze strumyka, by zachowa\u0107 je w czysto\u015bci.<\/strong> Na \u017cadnej z nich nie mog\u0142y znale\u017a\u0107 si\u0119 \u015blady t\u0142uszczu czy osadu z herbaty. W przeciwnym razie\u2026 C\u00f3\u017c! Niejedna mena\u017cka prze\u017cy\u0142a przygod\u0119 za spraw\u0105 swojego nieuwa\u017cnego w\u0142a\u015bciciela! Gdy by\u0142a \u017ale umyta, \u201elecia\u0142a\u201d po przegl\u0105dzie daleko, czasem wpadaj\u0105c na kamienie do potoku. Za ka\u017cdym obiciem czy wgnieceniem sta\u0142a jednak obozowa lub biwakowa historia, a same naczynia nigdy nie zatraci\u0142y swoich w\u0142a\u015bciwo\u015bci.<\/p>\n<p>Jak wida\u0107, droga, kt\u00f3r\u0105 przeby\u0142a nasza mena\u017cka, by\u0142a d\u0142uga. Przez lata przechodzi\u0142a z r\u0105k do r\u0105k, przez wielu w\u0142a\u015bcicieli, w tym \u017co\u0142nierzy i harcerzy, a\u017c wreszcie trafi\u0142a do naszej komisji jako cenny eksponat.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ffbd2f8 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"ffbd2f8\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-01f0d3b e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"01f0d3b\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-aa628a8 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"aa628a8\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1200\" height=\"1200\" src=\"https:\/\/historyczna.slaska.zhp.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Post_FB_eksponat_0725_02.webp\" class=\"attachment-full size-full wp-image-1672\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/historyczna.slaska.zhp.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Post_FB_eksponat_0725_02.webp 1200w, https:\/\/historyczna.slaska.zhp.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Post_FB_eksponat_0725_02-300x300.webp 300w, https:\/\/historyczna.slaska.zhp.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Post_FB_eksponat_0725_02-1024x1024.webp 1024w, https:\/\/historyczna.slaska.zhp.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Post_FB_eksponat_0725_02-150x150.webp 150w, https:\/\/historyczna.slaska.zhp.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Post_FB_eksponat_0725_02-768x768.webp 768w\" sizes=\"(max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cd9ce2f elementor-widget elementor-widget-wp-widget-recent-posts\" data-id=\"cd9ce2f\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"wp-widget-recent-posts.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\n\t\t\n\t\t<h5>Przeczytaj tak\u017ce<\/h5><nav aria-label=\"Przeczytaj tak\u017ce\">\n\t\t<ul>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<li>\n\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/historyczna.slaska.zhp.pl\/?p=1985\">\u201eHARCERSKA WATRA\u201d<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<li>\n\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/historyczna.slaska.zhp.pl\/?p=1968\">Harcerskie lato jako szko\u0142a odpowiedzialno\u015bci<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<li>\n\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/historyczna.slaska.zhp.pl\/?p=1928\">\u201ePiosenka miesi\u0105ca\u201d \u2013 ma\u0142y druk, wielka historia &#8211; eksponat stycznia<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<li>\n\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/historyczna.slaska.zhp.pl\/?p=1898\">Eksponat miesi\u0105ca: grudniowy numer \u201eNa Tropie\u201d z 1948 roku<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<li>\n\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/historyczna.slaska.zhp.pl\/?p=1872\">Jak harcerze po Jurze w\u0119drowali\u2026 Udana prelekcja naszej Komisji w Muzeum \u015al\u0105skim<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t<\/ul>\n\n\t\t<\/nav>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>We\u017a plecak na rami\u0119, manierk\u0119 do pasa, W\u0142\u00f3cz\u0119gi w dru\u017cynie czas nadszed\u0142\u2026 \u00a0 Kt\u00f3\u017c z nas nie jad\u0142 z mena\u017cki lub nie pi\u0142 wody z manierki w czasie w\u0119dr\u00f3wki lub na biwaku? W ramach naszego wakacyjnego eksponatu miesi\u0105ca \u2013 lipca 2025 \u2013 prezentujemy mena\u017cko-manierk\u0119. Czym jest mena\u017cko-manierka? Mena\u017cko-manierka to metalowe naczynie z pokrywk\u0105, kt\u00f3re s\u0142u\u017cy\u0142o [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1672,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"postBodyCss":"","postBodyMargin":[],"postBodyPadding":[],"postBodyBackground":{"backgroundType":"classic","gradient":""},"footnotes":""},"categories":[5,18],"tags":[],"class_list":["post-1670","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-eksponat-miesiaca"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/historyczna.slaska.zhp.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1670","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/historyczna.slaska.zhp.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/historyczna.slaska.zhp.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/historyczna.slaska.zhp.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/historyczna.slaska.zhp.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1670"}],"version-history":[{"count":20,"href":"https:\/\/historyczna.slaska.zhp.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1670\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1785,"href":"https:\/\/historyczna.slaska.zhp.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1670\/revisions\/1785"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/historyczna.slaska.zhp.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1672"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/historyczna.slaska.zhp.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1670"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/historyczna.slaska.zhp.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1670"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/historyczna.slaska.zhp.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1670"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}