{"id":1750,"date":"2025-09-01T18:07:31","date_gmt":"2025-09-01T16:07:31","guid":{"rendered":"https:\/\/historyczna.slaska.zhp.pl\/?p=1750"},"modified":"2025-12-08T22:01:02","modified_gmt":"2025-12-08T21:01:02","slug":"medal-harcerzy-wrzesnia-1939-r-eksponat-miesiaca-wrzesnia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/historyczna.slaska.zhp.pl\/?p=1750","title":{"rendered":"Medal Harcerzy Wrze\u015bnia 1939 r. \u2013 eksponat miesi\u0105ca wrze\u015bnia"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

\u201eWszystko, co nasze, Polsce oddamy,<\/p>\n

W niej tylko \u017cycie, wi\u0119c idziem\u00a0 \u017cy\u0107\u2026\u201d<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Przed nami 86. rocznica wybuchu II wojny \u015bwiatowej, w kt\u00f3rej w pierwszych dniach zgin\u0119li r\u00f3wnie\u017c harcerze. Obecnie nasza Chor\u0105giew \u015al\u0105ska nosi imi\u0119 Harcerzy Wrze\u015bnia 1939 roku. Oddaj\u0105c ho\u0142d harcerskim bohaterom, w dniu 4 wrze\u015bnia 1983 roku zosta\u0142 ods\u0142oni\u0119ty pomnik upami\u0119tniaj\u0105cy m\u0119cze\u0144sk\u0105 \u015bmier\u0107 \u015bl\u0105skich harcerzy, kt\u00f3rzy stawili op\u00f3r wkraczaj\u0105cym do Katowic niemieckim \u017co\u0142nierzom i boj\u00f3wkarzom. Pomnik upami\u0119tnia tak\u017ce harcerzy, kt\u00f3rzy polegli lub zostali zamordowani w p\u00f3\u017aniejszym okresie okupacji niemieckiej.<\/strong><\/p>\n

Zar\u00f3wno nasz eksponat miesi\u0105ca, medal, jak i pomnik na katowickim rynku, przedstawiaj\u0105 \u201ebry\u0142\u0119 odchylon\u0105 ku s\u0142o\u0144cu, symbolizuj\u0105c\u0105 krzy\u017c harcerski \u2013 mur obronny-barykad\u0119. Grupa harcerek i harcerzy stanowi\u0105ca centraln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 tej bry\u0142y jakby wychodzi\u0142a z muru czy barykady, ale ju\u017c nie po to, by walczy\u0107. Niepotrzebne im ju\u017c karabiny \u2013 ekspresyjna koncepcja postaci dowodzi, \u017ce harcerze zwr\u00f3ceni s\u0105 ku \u017cyciu\u201d, jak to okre\u015bli\u0142 sam autor obu dzie\u0142, katowicki artysta rze\u017abiarz i medalier Zygmunt Brachma\u0144ski.<\/p>\n

W rysach postaci dostrzegamy osoby symbolizuj\u0105ce dzieje \u015bl\u0105skiego harcerstwa: hm. J\u00f3zefa Pukowca \u2013 komendanta tajnej Chor\u0105gwi Harcerzy, \u015bci\u0119tego na gilotynie w 1942 roku w katowickim wi\u0119zieniu, Stanis\u0142awa So\u0142tysa w 1939 absolwenta katowickiego \u201eMickiewicza\u201d, skoczka spadochronowego, w 1944 roku straconego przez Niemc\u00f3w w Rzeszowie, Olg\u0119 Kami\u0144sk\u0105-Prokopow\u0105 \u2013 21-letni\u0105 harcerk\u0119, \u015bci\u0119t\u0105 w Moabicie i Ryszarda Kota \u2013 \u015bmiertelnie rannego 1 wrze\u015bnia w walce z boj\u00f3wkami hitlerowskimi o kopalni\u0119 \u201eMicha\u0142\u201d.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Na awersie medalu w kwadracie przedstawione s\u0105 cztery postacie w mundurach harcerskich, w lewym rogu widnieje napis: \u201eWSZYSTKO, CO NASZE, POLSCE ODDAMY\u201d, natomiast wzd\u0142u\u017c trzech bok\u00f3w napis: \u201eBOHATERSKIM HARCERKOM \u2013 I HARCERZOM \u015aL\u0104SKIM – POLEG\u0141YM W LATACH 1939-1945\u201d.<\/p>\n

Na rewersie medalu znajduje si\u0119 \u201esalutuj\u0105ca\u201d lilia ZHP umieszczona w kwadracie wraz z nazw\u0105 miejscowo\u015bci, w kt\u00f3rych polegli \u015bl\u0105scy harcerze. Poni\u017cej napis: \u201eKATOWICE, WRZESIE\u0143, 1983\u201d.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Medal nadawano zas\u0142u\u017conym osobom i instytucjom, kt\u00f3re by\u0142y najbardziej aktywni w dzia\u0142aniu na rzecz budowy pomnika harcerzy na katowickim rynku.<\/p>\n

Wi\u0119cej na ten temat mo\u017cna przeczyta\u0107 w poni\u017cszych publikacjach:<\/strong><\/p>\n